Hyoscyamus niger (Lulek czarny; Jusquiame(fr); Henbane(eng))
ver.1.0.5

Hyoscyamus niger - kwiaty

Jednoroczna lub dwuletnia roślina z rodziny psiankowatych (Solanaceae). Pochodzi z Eurazji, ale obecnie rośnie dziko również w Ameryce Pn. i w Afryce Pn. "Lulek czarny ma gruby, rozgałęziony korzeń palowy ze zgrubiałą szyjką korzeniową. Łodyga pojedyncza lub rozgałęziona, gruczołowato owłosiona, lepka, wysokości 20-115cm. Liście siedzące, wpół obejmujące łodygę, podłużnie jajowate, zatokowo-pierzastowrębne lub sieczne, skrętoległe, lepkie. Liście przykwiatowe podłużne, prawie całobrzegie. Kwiaty brudnożółtawe lub brudnobiałe z fioletową siecią żyłek, symetryczne, skupione na początku kwitnienia na szczycie łodygi, w pełni kwitnienia znacznie oddalone. Pręcików 5 (3 dłuższe), słupek 1. Zalążnia górna. Kwitnie od końca maja do sierpnia. Kwiaty zapylane przez pszczoły. Owoc - dzbankowata torebka dwukomorowa, wielonasienna z otwierającym się wieczkiem, ukryta w kielichu. Jedna roślina wydaje średnio 10 tysięcy brunatnoszarych, spłaszczonych, drobnych nasion. [...] Cała roślina ma silny, nieprzyjemny zapach." [Rośliny lecznicze i bogate w witaminy, 1983] Lulek rośnie na poboczach, w miejscach ruderalnych, koło płotów. W Polsce dosyć rzadki.
Inne gatunki lulka to:
Lulek biały (Hyoscyamus albus) - z białymi kwiatami, chemicznie zbudowany podobnie do Lulka czarnego.
Lulek egipski (Hyoscyamus muticus) - pochodzi z Egiptu i zachodnich Indii. Jest bardziej obfity w alkaloidy niż europejskie lulki, zawiera głownie samą hyoscyaminę. W Egipcie przyjął nazwę Sakran, co znaczy "pijak".
Lulek złoty (Hyoscyamus aureus) - występuje w pd. Europie i zach. Azji, zawiera znaczne  ilości skopolaminy.
Lulek purpurowy (Hyoscyamus physaloides=Scopolia physaloides) - roślina trwała, rośnie na Syberii. 
Pozostałe gatunki to m.in.: Hyoscyamus agrestis; Hyoscyamus bohemicus; Hyoscyamus boveanus; Hyoscyamus desertorum; Hyoscyamus gyoerffyi; Hyoscyamus pusillus; Hyoscyamus reticulatus; Hyoscyamus senecionis; Hyoscyamus turcomanicus.

Hyoscyamus niger - rysunek (C) King

Historia
W Europie lulek był wykorzystywany w medycynie od starożytności, już Dioskorydes i Celsusz wspominali o tym zielu. Dużo się już pisało o wykorzystywaniu Lulka w obrzędach magicznych, w średniowieczu. Celtowie podawali roślinę starcom, którzy utrudniali wędrówkę plemienia. W Indiach nasiona lulka są czasem palone razem z opium w takich samych proporcjach, aby wywołać bardzo silny stan narkotyczny.

Skład chemiczny
W świeżych liściach znaleziono 0,14-0,16% hyoscyaminy, w nasionach natomiast aż 0,52% tego alkaloidu (Wadgymar, 1867). W nasionach występuje również skopolamina w znaczących ilościach. W liściach natomiast, oprócz hyoscyaminy znajdują się także niewielkie ilości atropiny i skopolaminy. Największa ilość alkaloidów w liściach występuje tuż przed kwitnięciem. Korzenie, chociaż nie wykorzystuje się ich w lecznictwie, zawierają jeszcze więcej alkaloidów niż liście i nasiona. Wszystkie wymienione składniki są rozpuszczalne w wodzie i alkoholu.

Właściwości lecznicze
Używany miejscowo do znieczulenia; jako środek nasenny; rozkurczający; przeciwwrzodowy; w celu zniżenia wysokiej gorączki; przy suchym kaszlu, jako środek rozszerzający oskrzela. Obecnie używany jest także w leczeniu astmy, przeciw Parkinsonowi czy przeciw paraliżowi dziecięcemu.
W medycynie ludowej szczególne znaczenie miały jego właściwości nasenne i uspokajające. Przy gorączce, robiono okłady na czoło z octu i lulka. Wywaru z lulka używano także na pozbycie się wesz.

Hyoscyamus niger (c) Henriette Kress

Efekty
Objawy spożycia lulka są typowo tropanowe. Pojawia się suchością jamy ustnej, rozszerzenie źrenic, szybszy oddech i rytm bicia serca (a następnie ich spowolnienie), zataczanie się, zawroty głowy, roztargnienie, mimowolne odruchy i ogólna utrata panowania nad ciałem, halucynacje, iluzje i delirium podobne jak przy wilczej jagodzie i bieluniu, tylko słabsze. Halucynacje po spożyciu lulka są całkiem realne, osoba pod wpływem nie odróżnia halucynacji od rzeczywistości. Może widzieć postacie lub przedmioty, które nie istnieją, a nawet rozmawiać z pojawiającymi się i znikającymi osobami - przy czym nie zauważa nic dziwnego w tym, że osoba z którą przed chwilą rozmawiał nagle znikła. Należy jednak wiedzieć, że rośliny tropanowe to nie zabawka. Bardzo ciężko jest wykalkulować odpowiednią dawkę, a same efekty przypominają bardziej zatrucie niż odmienny stan świadomości. W przypadku przedawkowania, osoba zapada w śpiączkę, śmierć następuje z powodu porażenia układu oddechowego. Aby tego uniknąć należy najpierw próbować małe ilości i zwiększać dawkę, aż do uzyskania satysfakcjonujących efektów. Trzeba jednak pamiętać o robieniu minimum 3-dniowych przerw, gdyż alkaloidy tropanowe mogą kumulować się w organizmie, jeżeli nie pozwolimy mu się z nich oczyścić. Jeżeli już koniecznie jesteśmy zdecydowani na poznanie pełnej mocy tej rośliny, należy zapewnić sobie przynajmniej 2 dni spokoju - jeden na dojście do siebie. W medycynie ludowej na zatrucia lulkiem stosowano musztardę, rzodkiew lub koźle mleko. W razie zapadnięcia pacjenta w stan koma, należy bezzwłocznie zadzwonić po pomoc medyczną!

Duchowa świadomość Lulka czarnego
Postać kobieca, demoniczna, zaborcza. Roślina Saturna, magicznie związana z aspektami śmierci, uzdrawiania, ochrony.

Uprawa
Nasiona najlepiej wrzucić do bezpośrednio do wody, powinny wykiełkować w ciągu dwóch tygodni. Jak tylko pojawi się kiełek, należy wrzucić nasionko do ziemi i czekać, aż ukażą się pierwsze listki. Młodej roślinie należy zapewnić mokre podłoże. Do prawidłowego rozwoju należy zapewnić lulkowi również głęboką doniczkę, gdyż korzeń ma kształt podłużny. Lulek nie wymaga zbyt obfitego podlewania, jest odporny na susze. Powinno się odczekać, aż ziemia wyschnie pomiędzy podlewaniem. W czasie kwitnienia wymaga znacznie więcej wody, zapyla się sama. Roślina dobrze znosi nawozy, ale nie należy z nimi przesadzać. Ogólnie roślina ta jest prosta w uprawie, największy problem sprawia larwa Pegomyia Hyoscyami która, jeżeli zaatakuje roślinę, potrafi zniszczyć ją w ciągu tygodnia.

Zdjęcia: [1] , [2] , [3][4] nowe!
Zobacz także: Galeria

Henri Matisse, Black Leaf on Green Background,1952
Herbarium

---------------------------------------------------------------------------------------------------------

Copyright © Black Panther
Artykuł ani żadna jego część nie może być powielana i publikowana w żaden sposób bez zgody autora.
Kontakt z autorem: e-mail